Jak ludzie kontrolują AI? Pojawiają się problemy znane z wcześniej stosowanych systemów

wczoraj, 10:44

Kluczowym elementem zabezpieczenia przed wymknięciem się sztucznej inteligencji spod kontroli jest włączenie ludzi w proces weryfikacji i zatwierdzania podejmowanych przez AI decyzji. Jednak mechanizm ten będzie nieskuteczny, jeśli projektanci oraz użytkownicy nie zmienią swoich przyzwyczajeń – ostrzegają Margaret Mitchell, Avijt Ghosh i Samir Passi zajmujący się, między innymi, kwestiami etycznymi dotyczącymi AI.



Nadciśnienie napędza chorobę zwyrodnieniową stawów

wczoraj, 08:54

Ból, sztywność stawów oraz coraz większe problemy z poruszaniem się często przypisujemy zużyciu chrząstki stawowej. Przez lata znosi ona obciążenie, więc z czasem musi się zniszczyć. Okazuje się jednak, że to niepełny obraz. Badania opisane w Science przez zespół Su-Jin Kim i Hyo-Eun Kim pokazują, że do pogarszania stanu stawów może przyczyniać się też mechanizm hormonalny związany z nadciśnieniem tętniczym.


Naukowcy podpowiadają. Co pomaga w nauce matematyki?

6 października 2026, 18:22

Matematyka wymaga nie tylko znajomości wzorów, ale przede wszystkim zrozumienia abstrakcyjnych pojęć i umiejętności wykorzystania ich w praktyce. Badania nad procesem uczenia się pokazują, że samo czytanie podręcznika lub przeglądanie gotowych rozwiązań nie wystarcza, by trwale zapamiętać materiał. Co więc naprawdę pomaga w nauce matematyki? Sprawdzamy, które metody mają potwierdzenie w badaniach i jak wykorzystać je w codziennej nauce


Dwujęzyczne przedszkole – czy warto? Co daje dziecku, ile kosztuje i jak je wybrać w 2026 roku

6 października 2026, 18:10

Dwujęzyczne przedszkole to placówka, w której dziecko przez znaczną część dnia (zwykle co najmniej połowę) funkcjonuje w języku angielskim: bawi się, je, sprząta, słucha bajek i rozwiązuje zadania z nauczycielem mówiącym wyłącznie po angielsku. Nie chodzi o lekcję angielskiego dwa razy w tygodniu, tylko o codzienne „zanurzenie” w drugim języku. Dla większości dzieci w wieku 2,5–6 lat jest to najłatwiejszy moment w życiu na przyswojenie drugiego języka, dlatego w praktyce odpowiedź brzmi: tak, warto, pod warunkiem że placówka rzeczywiście jest dwujęzyczna, a nie tylko tak się nazywa. Ten tekst wyjaśnia, czym dwujęzyczne przedszkole różni się od „przedszkola z angielskim”, co daje dziecku poza samym językiem, ile kosztuje w Warszawie w 2026 roku, jakie są realne wady tego rozwiązania i na co zwrócić uwagę, zanim podpiszesz umowę.


Wirusy, pasożyty i bakteria odpowiadają za 12% nowotworów na świecie

6 października 2026, 13:02

Profilaktyka przeciwnowotworowa kojarzy się przede wszystkim z niepaleniem, unikaniem alkoholu, ruchem i zdrową dietą. Tymczasem część zachorowań ma źródło w zakażeniach. Bakteria bytująca w żołądku, wirus atakujący wątrobę czy pasożyty mogą być przyczynami chorób nowotworowych. Według analizy opublikowanej w „The Lancet Oncology” w 2024 roku czynnikom infekcyjnym można przypisać około 2,3 milionów zachorowań na nowotwory na całym świecie. To 12% wszystkich przypadków. W Europie udział ten był bardzo zróżnicowany: od 4% na północy do 10% w części środkowej i wschodniej.


W Mohendżo Daro nierówności się zmniejszały, a ludzie bogacili?

5 października 2026, 12:16

Rozwój pierwszych miast często łączy się z narodzinami potężnych elit i pogłębiającymi się różnicami majątkowymi. Tymczasem badania Mohendżo Daro, jednego z dużych miast cywilizacji doliny Indusu, pokazują inną możliwość. Analiza powierzchni domów sugeruje, że nierówności ekonomiczne z czasem tam malały. Adam S. Green z University of York oraz Iqtedar Alam i Cameron Petrie z University of Cambridge opublikowali na łamach Antiquity artykuł, w którym omawiają hipotezę, że zmniejszanie się nierówności społecznych było spowodowane sposobem zarządzania miastem.


Szybki rozbłysk gamma poprzedził powstanie magnetara?

3 października 2026, 08:41

Kilkanaście miesięcy temu, 4 lipca 2025 roku, zarejestrowano rozbłysk gamma oznaczony jako GRB 250704B. Trwał on około 0,4 sekundy. Takie zdarzenia astronomowie wiążą z łączeniem się zwartych obiektów, na przykład gwiazd neutronowych. Ich połączenie się może uruchomić wyrzut materii poruszającej się niemal z prędkością światła i wywołać błysk wysokoenergetycznego promieniowania. Jednak w tym czasie satelita Einstein Probe obserwował ten sam fragment nieba w zakresie miękkiego promieniowania rentgenowskiego, czyli promieniowania X o stosunkowo niewielkiej energii.


Jak się ubrać na andrzejki 2026? Sukienki aksamitne i wieczorowe na imprezę

2 października 2026, 10:40

Andrzejki to jeden z najprzyjemniejszych wieczorów jesieni. Wróżby z wosku, muzyka, taniec i spotkania w gronie przyjaciół sprawiają, że wiele z nas już na kilka tygodni wcześniej zastanawia się, co na siebie włożyć. Dobra wiadomość jest taka, że kreacja na andrzejki nie musi być ani przesadnie wystawna, ani niewygodna. Wystarczy postawić na szlachetny materiał, kobiecy krój i odrobinę blasku. Podpowiadamy, jak wybrać sukienkę na andrzejki 2026, by czuć się pięknie przez cały wieczór – niezależnie od tego, czy wybierasz się na domówkę, kolację w restauracji czy bal.


Kręgowce potrzebują bioróżnorodności wśród owadów

30 września 2026, 10:13

Co łączy niedźwiedzia grizzly, żabę i papugę? Fakt, że ich życie może zależeć od owadów i to na znacznie więcej sposobów, niż nam się wydaje. Owady dostarczają pożywienia, budują schronienia, usuwają odchody i odstraszają drapieżniki. Opublikowany właśnie w Nature Reviews. Biodiversity przegląd badań pokazuje, jak bardzo rozległa i skomplikowana to sieć i dlaczego jej osłabienie, spadek liczby i bioróżnorodności owadów może negatywnie odbić się na całym świecie kręgowców.


Jak Grenlandia i Antarktyda tracą lód. Pokazuje to największy zbiór danych satelitarnych

29 września 2026, 11:46

W latach 1979–2023 Grenlandia i Antarktyda straciły łącznie około 11,3 biliona ton lodu. To wystarczyło, by podnieść poziom morza o 31,4 milimetra. Takie wnioski płyną z badań międzynarodowego zespołu naukowego, na czele którego stała Inès N. Otosaka z Northumbria University. Naukowcy wykorzystali największy w historii zbiór danych satelitarnych, łącząc informacje z 42 oszacowań opartych na danych z 27 misji. Dla Grenlandii analiza sięga 1972 roku, a dla Antarktydy – roku 1979.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy